Ik ben natuurkundig onderzoeker. Regelmatig stuur ik een hoge stroom door een enkel interessant molecuul, alleen omdat ik wil weten hoe dat molecuul reageert. Soms blaas ik daarbij het molecuul op. Dan baal ik, niet uit medelijden met het molecuul, maar omdat ik opnieuw moet beginnen.

Lees in bovenstaande ‘muis’ in plaats van ‘molecuul’ en je ziet een geweldig ethisch probleem opdoemen. En voor je het weet, haalt een horde in bivakmutsen gehulde activisten je kinderen af bij de crèche. Ethiek speelt tegenwoordig een belangrijke rol in het onderzoek. Zo ook in de sociologie. Een vraag die zich daarbij voor doet is: ‘mag je ook gegevens bijhouden van Nieuwe Nederlanders of allochtonen?’ ‘En wat is dan een allochtoon?’ Dat laatste lijkt relatief makkelijk, want we hebben daar een definitie voor: een allochtoon is iemand die zelf in het buitenland is geboren of van wie een van de ouders in het buitenland is geboren. Een duidelijke definitie. Maar is het een goede? Mijn jongste zoon is in Zwitserland geboren. Daarmee is hij volgens deze definitie allochtoon. Sterker nog mijn eventuele kleinkinderen zullen dat ook zijn. Kortom,  deze definitie alleen is al lastig en misschien ook niet onderscheidend genoeg. Ter verduidelijking is er daarom een tweede term geïntroduceerd: de ‘niet-westerse allochtoon’. Daar vallen o.a. mensen van Marokkaanse, Turkse en Nigeriaanse komaf onder. Surinamers ook, gek genoeg, maar Indonesiërs weer niet. Het is dus al iets beter, maar het blijft lastig.

Maar goed, als we dit hebben opgelost, blijft de vraag of je deze groepen apart mag bekijken voor onderzoek. Diep in mijn hart heb ik het liever niet. Ik heb een jaar in Amerika gewoond en daar gezien hoe goed immigratie soms kan werken. Eerste-generatie Amerikanen worden in de eerste plaats als Amerikanen beschouwd en pas daarna als drager van een tweede cultuur. Mijn ideaalbeeld is dan ook dat wij allemaal, ‘oude’ en ‘nieuwe’ Nederlanders de schouders eronder zetten om dit land vooruit te helpen, zonder dat we de verschillen benadrukken. De definitie van allochtoon lijkt mensen tot in de tweede generatie te achtervolgen. In het dagelijks leven zou ik die dus liever niet gebruiken: we zijn allemaal Nederlanders.

Maar ja, dat is de gevoelskant. Mijn ratio zegt iets heel anders. Als je wilt weten waar het goed of slecht gaat in de samenleving, moet je ook de statistiek verzamelen per groep. Vrouwen t.o.v. mannen, kinderen t.o.v. volwassenen. En dus ook Marokkaanse Nederlanders t.o.v. Nederlandse Nederlanders (en voor mijn part Groningers enz.). Alleen zo zie je waar aan gewerkt moet worden en waar het uitstekend gaat. Dat doen ze in Amerika trouwens ook.

Wist u bijvoorbeeld dat bijna de helft van alle Marokkaans-Nederlandse meisjes een universitaire of HBO-opleiding geniet? 1

Sense

1. Sociaal en Cultureel Planbureau.